Sau 30 ngày, lặp lại vòng 2 nhưng khó hơn: đổi công ty ví dụ, tự làm mô hình không nhìn đáp án, và viết pitch thật.
📰 Tin thị trường Việt Nam mỗi ngày — 15 phút
Quan trọng: trang này không tự bịa số liệu VN-Index hay giá cổ phiếu. Bản tin mỗi ngày phải lấy từ nguồn chính thức, và bạn tự ghi lại bằng tay — đó cũng là cách học.
Checklist 15 phút mỗi sáng
VN-Index hôm qua tăng hay giảm? Vì sao? (1 câu trả lời ngắn)
Ngành nào mạnh nhất / yếu nhất hôm qua?
1 tin vĩ mô: lãi suất, tỷ giá, hoặc chính sách mới
1 công ty bạn theo dõi có tin gì mới?
Viết 1 câu: hôm nay thị trường có gì đáng chú ý cho 1 banker?
Bản nâng cấp cho agent làm sau: mỗi sáng agent cập nhật 1 file tin-tuc.json với 5 tin thật + nguồn + link, trang này tự đọc file đó. Không bao giờ để AI tự đoán số liệu thị trường.
📒 Kế toán cơ bản — học bằng ví dụ, không học thuộc lòng
Ví dụ xuyên suốt: Công ty Ví Dụ bán cà phê. Số liệu dưới đây là số ví dụ để học, không phải số thật của công ty nào.
1. Ba báo cáo là gì?
Báo cáo lợi nhuận: công ty kiếm được bao nhiêu, chi bao nhiêu, còn lại bao nhiêu. Doanh thu − chi phí = lợi nhuận.
Bảng cân đối: tại 1 thời điểm, công ty có gì và nợ ai. Công thức vàng: Tài sản = Nợ + Vốn chủ sở hữu.
Báo cáo dòng tiền: tiền thật ra vào bao nhiêu. Lợi nhuận cao nhưng tiền không về thì công ty vẫn có thể kẹt.
2. Doanh thu khác dòng tiền thế nào?
Bán chịu 100 triệu: doanh thu ghi 100 triệu ngay, nhưng tiền chưa về. Dòng tiền lúc đó là 0. Banker luôn hỏi: tiền thật ở đâu?
3. Khấu hao là gì?
Mua máy 120 triệu, dùng 5 năm. Mỗi năm ghi chi phí 24 triệu, dù tiền đã trả hết từ năm đầu. Khấu hao làm lợi nhuận giảm nhưng không làm tiền ra thêm.
4. Vốn lưu động
Hàng tồn kho + tiền khách nợ − tiền mình nợ nhà cung cấp. Vốn lưu động tăng nghĩa là tiền bị kẹt trong hàng và công nợ.
5. Nợ và vốn
Nợ nhiều thì rủi ro cao nhưng lợi nhuận cho cổ đông có thể cao hơn khi làm ăn tốt. Ngược lại, nợ nhiều mà làm ăn kém thì rất nguy hiểm.
Bài tập kế toán nhanh
Công ty Ví Dụ: doanh thu 500, giá vốn 300, chi phí bán hàng 80, khấu hao 20, lãi vay 10, thuế 20%.
→ Lợi nhuận gộp = 500 − 300 = 200. Lợi nhuận trước thuế = 200 − 80 − 20 − 10 = 90. Thuế = 18. Lợi nhuận sau thuế = 72. Tự tính lại bằng tay trước khi xem đáp án ở quiz.
📊 Excel — kỹ năng bị kiểm tra nhiều nhất khi phỏng vấn IB
Học theo thứ tự
Phím tắt: Ctrl+C/V/Z, Ctrl+phím mũi tên, Alt+= (tính tổng nhanh), Ctrl+Shift+% và Ctrl+Shift+$ (định dạng % và tiền).
Công ty tạo dòng tiền tự do 100 mỗi năm trong 5 năm, sau đó tăng 3%/năm mãi mãi. Tỷ lệ chiết khấu 10%.
Công thức cần nhớ: giá trị = dòng tiền năm sau / (tỷ lệ chiết khấu − tốc độ tăng trưởng). Với dòng tiền năm 6 = 100 × 1,03 = 103, giá trị cuối kỳ = 103 / (10% − 3%) ≈ 1.471. Cộng thêm giá trị hiện tại của 5 năm đầu là ra giá trị công ty. Làm bài này trong Excel bằng hàm NPV.
💰 Định giá — banker dùng để trả lời: công ty này đáng giá bao nhiêu?
DCF: tính giá trị từ tiền công ty sẽ kiếm trong tương lai, rồi quy về giá trị hôm nay. Nhạy cảm nhất với 2 thứ: tốc độ tăng trưởng và tỷ lệ chiết khấu.
P/E: giá cổ phiếu / lợi nhuận mỗi cổ phiếu. P/E cao có thể nghĩa là thị trường kỳ vọng tăng trưởng cao, hoặc cổ phiếu đang đắt.
EV/EBITDA: giá trị toàn công ty / lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao. Dùng để so sánh công ty có mức nợ khác nhau.
So sánh cùng ngành: không bao giờ so sánh ngân hàng với công ty bán lẻ. Chỉ so sánh trong cùng ngành, cùng quy mô.
Phân tích nhạy cảm: làm 1 bảng: nếu tăng trưởng đổi 1%, giá trị đổi bao nhiêu? Banker giỏi luôn nói được khoảng giá, không nói 1 con số tuyệt đối.
Mẫu pitch cổ phiếu 1 trang (dùng khi phỏng vấn)
Công ty làm gì, trong 2 câu?
Vì sao nó thắng? (lợi thế cạnh tranh)
3 số chính: doanh thu, biên lợi nhuận, tăng trưởng
Định giá: rẻ hay đắt so với cùng ngành, vì sao?
Rủi ro lớn nhất là gì, và điều gì làm luận điểm này sai?
✏️ Quiz trắc nghiệm — bấm đáp án là biết đúng sai ngay
Điểm của bạn: 0 / 20. Làm xong, đọc phần giải thích, đừng chỉ nhớ đáp án.
🎤 Phỏng vấn internship IB — luyện đúng dạng câu hỏi người ta hỏi thật
Câu hỏi kỹ thuật (trả lời ngắn, đúng trọng tâm)
Tài sản = ? → Nợ + Vốn chủ sở hữu.
Khấu hao tăng 10 thì sao? → Lợi nhuận giảm, thuế giảm, dòng tiền tăng vì thuế ít đi, dù khấu hao không phải tiền thật.
DCF gồm mấy bước? → Dự báo dòng tiền → chiết khấu về hiện tại → cộng giá trị cuối kỳ → trừ nợ ròng.
Vì sao EV/EBITDA tốt hơn P/E khi so sánh công ty nợ khác nhau? → Vì EV tính cả nợ, còn P/E chỉ nhìn vốn cổ đông.
Walk me through 3 báo cáo khi doanh thu tăng? → Doanh thu tăng → lợi nhuận tăng → tiền và lợi nhuận giữ lại tăng → bảng cân đối vẫn cân.
Beta là gì, nói đơn giản? → Cổ phiếu biến động mạnh hơn hay yếu hơn thị trường chung.
WACC là gì? → Chi phí vốn bình quân: trộn chi phí nợ và chi phí vốn cổ đông theo tỷ trọng.
Câu hỏi hành vi (kể chuyện thật, có kết quả)
Kể 1 lần bạn làm việc nhóm khó khăn và bạn xử lý thế nào?
Vì sao bạn muốn làm IB, không phải ngành khác?
Kể 1 lần bạn sai và bạn sửa ra sao?
Bạn theo dõi thị trường thế nào mỗi ngày?
Công thức trả lời hành vi: Tình huống → Việc bạn làm → Kết quả → Bạn học được gì. Nói trong 90 giây, đừng kể lan man.
Checklist hồ sơ internship
CV 1 trang: GPA, Excel, 1 bài pitch, hoạt động câu lạc bộ
1 mô hình Excel 3 báo cáo đã làm xong và kiểm tra cân
Danh sách 10 công ty sẽ nộp: SSI, Vietcap, HSC, VNDirect, ACBS, HSBC, Standard Chartered, Dragon Capital, VinaCapital, Big4
Nộp sớm 2–3 tháng trước kỳ thực tập hè, và nhắn hỏi anh chị đi trước để xin lời khuyên
Lịch nộp internship theo năm học
Năm 1–2: Big4, chứng khoán, ngân hàng — mục tiêu học nghề.
Năm 2–3: Quản lý quỹ, hỗ trợ nghiên cứu — mục tiêu gần IB hơn.
Năm 3: Bộ phận IB chính thức — mục tiêu chính.
📅 Cách học mỗi ngày — chỉ 30 phút
10 phút: đọc tin VN theo checklist. 15 phút: học 1 bài nhỏ trong trang này. 5 phút: làm 2–3 câu quiz hoặc ghi 1 câu tóm tắt vào nhật ký.
Cuối tuần: 1 giờ làm bài tập Excel, không học lý thuyết thêm. Cuối tháng: viết lại 1 bài pitch từ đầu, không nhìn bài cũ.
Trang này là bản v1 để học ngay. Bản đầy đủ sẽ có thêm: 100+ quiz, 30 bài tập Excel có đáp án, tin VN cập nhật mỗi sáng, và lộ trình theo dõi từng tuần. Kế hoạch đầy đủ nằm ở cuối tin nhắn này.